مطالبه دعوای خصوصی توسط شاکی

مطالبه دعوای خصوصی توسط شاکی : شاکی به کسی گفته میشود که در دادسرا و یا دادگاه کیفری ، تعقیب متهم را درخواست میکند که اگر مطالبه ضرر و زیان به همراه جنبه کیفری جرم داشته باشد ، به او مدعی خصوصی گفته میشود.

دعوای خصوصی نیز منظور آن جنبه از دعوی است که واجد جنبه کیفری است و میخواهیم در این مقاله بررسی کنیم که آیا شاکی میتواند ضمن شکوائیه کیفری ، ضرر و زیان ناشی از جرم را نیز از دادگاه بخواهد؟

به شما پیشنهاد میکنیم قبل از مطالعه این مقاله ، مقاله تنظیم شکوائیه در همین وبسایت مطالعه کرده تا از قواعد عام شکوائیه مطلع شوید.

موارد مطالبه دعوای خصوصی توسط شاکی

شاکی میتواند جبران تمامی موارد زیر را مطالبه کند :

• ضرر و زیان های مادی ناشی از جرم
• ضرر و زیان های معنوی ناشی از جرم
• منافع ممکن الحصول ناشی از جرم

ضرر و زیان های مادی ناشی از جرم

ضرر و زیان های مادی به ضرر هایی گفته میشود که به مال فرد وارد شده است ، همانند اینکه در راستای سرقت ، سارق خسارتی به اموال شاکی وارد نموده است و یا در راستای جرم تخریب مرتکب خسارتی شده است که مطالبه بعضی از آنان نیاز به دادخواست جداگانه دارد و برخی دیگر نیز ندارد و دادگاه موظف به تعیین و تکلیف در خصوص ضرر و زیان ناشی از جرم است حتی اگر شاکی آن را درخواست نکند.

ضرر و زیان های معنوی ناشی از جرم

این ضرر و زیان ها به آن دسته از ضرر هایی گفته میشود که به روح ، روان ، آبرو و یا اعتبار وارد شده است ؛ همانند اینکه در راستای جرم زنای به عنف ، کسی که به او تجاوز شده دچار افسردگی روحی شده و یا به آبروی وی صدمه وارد شده است که در این موارد دادگاه میتواند با برآورد میزان خسارت و یا الزام بزهکار به اعمالی از قبیل عذرخواهی و … جبران آنان را بخواهد.

منافع ممکن الحصول ناشی از جرم

این ضرر و زیان ها در جایی هستند که فرد به دلیل ارتکاب جرم ، از انجام دادن برخی از اعمالی که میتوانسته انجام دهد و از آنان کسب درآمد کند بازمانده است.  همانند راننده تاکسی که به دلیل سرقت ماشینش که وسیله درآمد او بوده از کسب درآمد بازمانده و باید تمامی این منافعی که میتوانست در طول مدت رسیدگی کسب کند ، حساب شود.

دقت داشته باشید که منافع ممکن الحصول در مواردی ممکن است که صدق اتلاف نماید یعنی وجود آن منافع ممکن باشد و از دست رفتن آن نیز برای دادگاه محرز باشد و به نوعی منافع محتمل الحصول نباشند.

خسارات مازاد بر دیه

نکته دیگر آنکه نظر قانون گذار مبنی بر کامل بودن و جامع بودن دیه میباشد و به نوعی تمامی خسارات معنوی ، بدنی ، منافع ممکن الحصول و … را پوشش میدهد و این خسارات شامل جرائم مرتبط با دیه نمیشوند.

قانون مسئولیت مدنی

در قانون مسئولیت مدنی نیز موادی وجود دارند که صراحتاً دلالت بر امکان دریافت خسارات اعم از مادی،معنوی و … را دارند همانند آنکه

• اگر کسی در اثر بی احتیاطی یا عمدا به جان،سلامتی،مال،آزادی،حیثیت یا حتی شهرت تجاری دیگری لطمه وارد کند ملزم به جبران خسارات ناشی از عمل خود خواهد بود.
• دادگاه موظف است در صورتی که عمل وارد کننده موجب خسارات معنوی شده است ، وی را ملزم به جبران خسارت از نوع خسارتی که وارد نموده است کند.
• در جایی از قانون مسئولیت مدنی گفته شده است که اگر فردی در اثر انتشار تصویرش به حیثیت و اعتبارش لطمه وارد شود میتواند تمات وارد شده را از دادگاه تقاضا کند.

مهلت تقدیم دادخواست ضرر و زیان

از لحظه ای که متهم تحت تعقیب کیفری قرار میگیرد تا ختم دادرسی ، زیان دیده میتواند تصویر و یا رونوشت مصدق تمامی ادله خود را پیوست کرده و به مرجع تعقیب تسلیم کند و تا قبل از ختم دادرسی نیز دادخواست ضرر و زیان خود را تقدیم نماید.

وظیفه دادگاه کیفری

دادگاه مکلف است

• در خصوص ضرر و زیان ضمن صدور رای کیفری طبق ادله موجود رای صادر کند
• اگر رسیدگی به ضرر و زیان نیاز به تحقیقات بیشتر دارد ، رای کیفری را صادر کند و سپس به دعوای ضرر و زیان رسیدگی نماید.

در صرت حکم به رد مال نیز داداه یفری موظف است میزان و مشخصات محکوم به را قید کند و حدود هر یک از محکوم علیه ها را (در صورت تعدد) مشخص نماید.

گروه وکلای عدل محور همراه حقوقی شما